Kısa cevap
Vergi incelemesine en iyi hazırlık, incelemeyi beklemeden düzenli çalışmaktır: kayıtlarınızı beyannamelerle mutabık tutun, banka, cari ve stok farklarını açıklanabilir hâle getirin, önemli işlemleri belgeleyin ve olası hataları inceleme başlamadan önce bir uzmanla değerlendirin.
Vergi incelemesi nedir, kim yapar?
Vergi Usul Kanunu’na göre vergi incelemesinin amacı, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır. İnceleme, kanunda yetkili kılınan kamu görevlileri tarafından yapılır.
İncelemeler kapsamına göre tam inceleme veya belirli konularla sınırlı inceleme olarak yürütülebilir. Kanun, inceleme için azami süreler öngörür ve gerekli hâllerde ek süre verilmesine imkân tanır.
Saklama ve ibraz yükümlülüğü
Vergi Usul Kanunu, defter ve belgelerin ilgili oldukları yılı takip eden takvim yılından başlayarak beş yıl süreyle saklanmasını ve yetkililer tarafından istendiğinde ibraz edilmesini öngörür. Vergi alacağının zamanaşımı da kural olarak, verginin doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından itibaren beş yıldır.
Elektronik ortamda tutulan defter ve belgeler için de saklama ve ibraz yükümlülüğü geçerlidir. E-defter dosyalarınızın ve beratlarınızın yedeklerinin erişilebilir olduğundan emin olun.
10 maddelik hazırlık kontrol listesi
Defter ve belgeleri eksiksiz tutun
Yasal defterlerin, e-defter dosyalarının ve beratlarının erişilebilir olduğundan emin olun.
Beyanname–kayıt mutabakatı yapın
Beyannamelerdeki tutarların muhasebe kayıtlarıyla uyumunu dönemsel olarak kontrol edin.
Banka ve kasa hesaplarını mutabık tutun
Banka dökümleri ile kayıtlar arasındaki farkları açıklanabilir hâle getirin.
Cari hesap mutabakatları yapın
Önemli müşteri ve tedarikçilerle dönemsel mutabakat alın.
Stok kayıtlarını düzenli izleyin
Sayım sonuçları ile kayıtlar arasındaki farkların nedenlerini belgeleyin.
Tedarikçilerinizi kontrol edin
Önemli tedarikçilerin vergisel durumunu alım sırasında kontrol edin.
Sözleşme ve kararları arşivleyin
Önemli sözleşmeleri, ortaklar kurulu ve yönetim kurulu kararlarını tek bir yerde toplayın.
Olağan dışı işlemleri belgeleyin
Ortaklarla yapılan işlemlerin ve yüksek tutarlı işlemlerin gerekçesini yazılı tutun.
İç sorumluyu belirleyin
İnceleme sürecinde belge talebini koordine edecek bir sorumlu atayın.
Erken uzman desteği alın
Olası hataları inceleme başlamadan önce değerlendirerek mevzuattaki düzeltme imkânlarını kullanın.
İnceleme sürecinde dikkat edilecekler
- İstenen belgeleri bir liste karşılığında teslim edin ve teslim edilenlerin kaydını tutun.
- Görüş ve açıklamalarınızın düzenlenen tutanaklara yazılmasını isteyin.
- Açıklamalarınızı belgeye dayalı ve yazılı olarak sunun.
- Belge taleplerini tek bir iç sorumlu üzerinden koordine edin.
- Mali müşaviriniz veya danışmanınızla süreci baştan paylaşın.
Temsilî örnek
Temsilî senaryo
Bir toptan ticaret şirketi, yıl sonu öncesinde yaptırdığı vergi denetiminde bazı cari hesapların uzun süredir mutabık olmadığını ve birkaç yüksek tutarlı işlemin gerekçesinin belgelenmediğini tespit eder. Mutabakatlar tamamlanır, işlem gerekçeleri yazılı hâle getirilir ve tespit edilen bir kayıt hatası mevzuattaki düzeltme imkânları değerlendirilerek giderilir. Ertesi yıl başlayan incelemede şirket, talep edilen belgeleri hazır bir dosya hâlinde sunar.
Sık sorulan sorular
Vergi Usul Kanunu’na göre vergi incelemesi tam incelemelerde en fazla bir yıl, sınırlı incelemelerde en fazla altı ay içinde tamamlanır; gerekli hâllerde ek süre verilebilir. Süreler, kanunda yapılabilecek değişikliklere karşı inceleme başladığında ayrıca kontrol edilmelidir.
Vergi Usul Kanunu’na göre defter ve belgeler, ilgili oldukları yılı takip eden takvim yılından başlayarak beş yıl süreyle saklanmalı ve istendiğinde ibraz edilmelidir. Diğer mevzuattaki saklama süreleri bundan farklı olabilir.
İnceleme sürecinde düzenlenen tutanaklara görüş ve itirazlarınızın yazılmasını isteyebilirsiniz. Açıklamalarınızı belgeye dayalı ve yazılı olarak sunmanız, sürecin sağlıklı yürümesine yardımcı olur.
Pişmanlık hükümlerinden yararlanabilmek için, durumun vergi idaresince tespit edilmeden veya inceleme başlamadan önce kendiliğinden bildirilmesi gerekir. Bu nedenle olası hataların inceleme öncesinde değerlendirilmesi önemlidir.
Mevzuat ve kaynaklar
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (yeni sekmede açılır)
- Vergi İncelemelerinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (yeni sekmede açılır)
İlgili hizmetler
İncelemeye hazırlığınızı birlikte değerlendirelim
Kayıtlarınızı inceleme öncesinde bağımsız bir gözle gözden geçirelim.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişiye özel vergi, hukuk veya mali danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat sık değişebileceğinden, işleminize uygulanacak hükümler için güncel mevzuatın incelenmesi ve uzman görüşü alınması gerekir.